Liên cầu khuẩn nhóm B (GBS) thường trú ngụ vô hại trong cơ thể người lớn, nhưng lại có thể trở thành tác nhân gây viêm phổi, viêm màng não, nhiễm trùng huyết và tử vong ở trẻ sơ sinh nếu không được tầm soát kịp thời.**
THS.BSCKII Nguyễn Thị Minh Thanh – Trưởng khoa Khám Chuyên gia,, Bệnh viện Phụ Sản Hà Nội cho biết: GBS là một loại vi khuẩn sống cộng sinh trong cơ thể chúng ta. Đây không phải là bệnh lây truyền qua đường tình dục và có thể tái nhiễm rồi tự khỏi mà không cần điều trị.
Tuy nhiên, với thai phụ ước tính có khoảng 2-4 trong số 10 phụ nữ mang vi khuẩn này ở âm đạo, trực tràng. Con số này tương đồng với các báo cáo y văn trong nước ghi nhận có khoảng 20-30% phụ nữ mang thai bị nhiễm liên cầu khuẩn nhóm B.
Trẻ thường nhiễm GBS qua đường âm đạo của mẹ trong lúc chuyển dạ. Đa số trẻ nhiễm có thể tự khỏi, nhưng chỉ 1-2% tiến triển thành bệnh lý nặng lại vô cùng nguy hiểm.
2 thể bệnh nguy hiểm ở trẻ sơ sinh
Theo ThS. Minh Thanh, nhiễm GBS ở trẻ sơ sinh được chia làm 2 loại:
- Nhiễm GBS khởi phát sớm:** Xảy ra trong 7 ngày đầu sau sinh, chiếm tới 2/3 số trẻ nhiễm GBS. Thể này chủ yếu gây nhiễm trùng máu, viêm phổi và viêm màng não. Ngay cả khi được chăm sóc y tế tốt nhất, khoảng 10% trẻ nhiễm sớm sẽ tử vong. Những trẻ sống sót sau viêm màng não do GBS có thể mang di chứng về thể chất và tinh thần vĩnh viễn.
- Nhiễm GBS khởi phát muộn: Xảy ra từ 7 - 90 ngày tuổi, thường gặp nhất trong tháng đầu tiên và hiếm gặp sau 3 tháng. Thể muộn thường gây viêm màng não và nhiễm trùng máu, chiếm khoảng 30% các trường hợp. Tỷ lệ tử vong thấp hơn thể sớm, khoảng 1/20 trẻ (5%), nhưng có tới một nửa số trẻ sống sót gặp tổn thất lâu dài về tâm thần, vận động và 1/8 trong số đó bị viêm màng não nghiêm trọng.
Hiện nay, chưa có cách nào để ngăn ngừa nhiễm GBS khởi phát muộn. Vaccine phòng GBS vẫn đang trong giai đoạn nghiên cứu ban đầu.
Dấu hiệu cha mẹ cần cảnh giác ngay trong 24 giờ đầu
ThS.BSCKII Nguyễn Thị Minh Thanh nhấn mạnh, trẻ nhiễm GBS khởi phát sớm thường có biểu hiện trong vòng 24 giờ đầu sau sinh:
* Thở rên, nhịp thở bất thường, da xanh tái
* Thân nhiệt không ổn định, sốt hoặc hạ thân nhiệt
* Ngủ li bì, bú kém, bỏ bú
* Nhịp tim quá nhanh hoặc quá chậm, huyết áp tụt, hạ đường huyết
Khi trẻ có các dấu hiệu trên, cần đưa trẻ đến ngay cơ sở y tế để được thăm khám và điều trị kịp thời.
Tầm soát GBS ở tuần 35-37: Chìa khóa bảo vệ con từ những giờ đầu đời
Tin vui là phần lớn các trường hợp nhiễm GBS ở trẻ sơ sinh có thể phòng ngừa được nếu mẹ được tầm soát trước sinh.
Theo khuyến cáo của Bộ Y tế và các bệnh viện sản khoa đầu ngành, xét nghiệm GBS được khuyến nghị cho tất cả phụ nữ mang thai. Thời điểm vàng để thực hiện là khi thai 35 tuần đến 37 tuần 6 ngày đối với đơn thai, và 32-34 tuần đối với đa thai hoặc trường hợp có nguy cơ sinh non, vỡ ối sớm.
Xét nghiệm rất đơn giản: bác sĩ sẽ lấy mẫu dịch âm đạo và hậu môn để nuôi cấy tìm vi khuẩn, cho kết quả sau 2-3 ngày.
Tại Bệnh viện Phụ Sản Hà Nội, tất cả thai phụ khi làm hồ sơ sinh đều được thực hiện xét nghiệm tầm soát GBS thường quy. Dựa trên kết quả, bác sĩ sẽ tư vấn dùng kháng sinh dự phòng đường tĩnh mạch trong lúc chuyển dạ, giúp giảm nguy cơ lây truyền từ mẹ sang con từ 1/100-200 xuống chỉ còn 1/4000.
Đây là giải pháp quan trọng, an toàn, giúp bảo vệ sức khỏe cho trẻ ngay từ những giờ phút đầu đời.
**Lời khuyên cho thai phụ**
Liên cầu khuẩn nhóm B tuy âm thầm nhưng có thể gây ra những biến chứng nguy hiểm. Vì vậy, mẹ bầu tuyệt đối không nên bỏ qua bước tầm soát này. Hãy tuân thủ lịch khám thai định kỳ, thực hiện xét nghiệm GBS đúng thời điểm theo hướng dẫn của bác sĩ để có một thai kỳ an toàn và sẵn sàng chào đón con yêu khỏe mạnh.
**Bệnh viện Phụ Sản Hà Nội**
Tổng đài đặt khám: 1900 6922
Địa chỉ:
- 929 La Thành, Phường Láng, Hà Nội
- 38 Cảm Hội, Phường Hai Bà Trưng, Hà Nội
- 10 Quang Trung, Phường Hà Đông, Hà Nội
- 88-90 Lê Lợi, Phường Hà Đông, Hà Nội
Thu Linh - Phòng Truyền thông