Đau bụng kinh là tình trạng khá phổ biến ở phụ nữ trong độ tuổi sinh sản. Với nhiều người, cơn đau chỉ âm ỉ, thoáng qua nhưng cũng có trường hợp đau dữ dội, ảnh hưởng đến sinh hoạt, học tập và công việc. Việc hiểu đúng nguyên nhân, áp dụng các biện pháp giảm đau phù hợp và nhận biết dấu hiệu bất thường sẽ giúp chị em chủ động bảo vệ sức khỏe bản thân.
Theo BSCKII Nguyễn Công Định – Trưởng khoa phòng khám điều trị sản phụ khoa, chăm sóc sức khoẻ sinh sản & nam học: đau bụng kinh là tình trạng đau vùng bụng dưới xảy ra trước hoặc trong kỳ kinh nguyệt. Tùy từng trường hợp, chị em có thể áp dụng một số biện pháp chăm sóc tại nhà để giảm cảm giác khó chịu. Tuy nhiên, nếu cơn đau nghiêm trọng hoặc có biểu hiện bất thường, cần được thăm khám để xác định nguyên nhân.
Đau bụng kinh biểu hiện như thế nào?
Đau bụng kinh thường xuất hiện ngay trước hoặc khi bắt đầu hành kinh, tập trung ở vùng bụng dưới, đôi khi lan ra thắt lưng và hai bên đùi. Cơn đau có thể là những cơn co thắt từng đợt hoặc cảm giác đau âm ỉ kéo dài, thường rõ nhất trong những ngày đầu của kỳ kinh và giảm dần sau đó.
Một số chị em còn gặp các triệu chứng đi kèm như buồn nôn, nôn, tiêu chảy, đau đầu, chóng mặt hoặc mệt mỏi. Mức độ đau ở mỗi người không giống nhau: có người vẫn sinh hoạt bình thường, nhưng cũng có người phải nghỉ học, nghỉ làm vì cơn đau ảnh hưởng đáng kể đến chất lượng cuộc sống.
Về y học, đau bụng kinh được chia thành hai dạng chính:
- Đau bụng kinh nguyên phát: Thường gặp ở phụ nữ trẻ, không xuất phát từ bệnh lý ở cơ quan sinh sản. Nguyên nhân chủ yếu liên quan đến prostaglandin – chất được sản xuất tại niêm mạc tử cung, kích thích cơ tử cung co bóp để đẩy máu kinh ra ngoài. Khi prostaglandin tăng cao, tử cung co bóp mạnh hơn, gây ra các cơn đau.
- Đau bụng kinh thứ phát: Là tình trạng đau do bệnh lý hoặc bất thường ở cơ quan sinh sản. Cơn đau có thể xuất hiện sớm trước kỳ kinh, kéo dài hơn, tăng dần theo thời gian hoặc không giảm sau khi hết kinh.
Những nguyên nhân có thể gây đau bụng kinh
Đối với đau bụng kinh nguyên phát, sự gia tăng prostaglandin khiến tử cung co bóp mạnh là cơ chế thường gặp. Đây là phản ứng sinh lý liên quan đến chu kỳ kinh nguyệt, không đồng nghĩa với việc chị em mắc bệnh phụ khoa.
Trong khi đó, đau bụng kinh thứ phát có thể liên quan đến một số bệnh lý như:
- Lạc nội mạc tử cung: Các mô tương tự niêm mạc tử cung phát triển bên ngoài tử cung, gây viêm, đau và có thể hình thành mô sẹo, dính vùng chậu.
- Lạc tuyến cơ tử cung: Mô tuyến nội mạc tử cung phát triển trong lớp cơ tử cung, có thể gây đau bụng kinh và kinh nguyệt ra nhiều.
- U xơ tử cung: Một số khối u xơ, tùy vị trí và kích thước, có thể gây đau bụng kinh, rong kinh hoặc cảm giác nặng vùng bụng dưới.
- Viêm vùng chậu: Tình trạng nhiễm trùng ở các cơ quan sinh sản có thể gây đau vùng chậu, đau khi quan hệ tình dục và rối loạn kinh nguyệt.
- Một số bất thường ở cơ quan sinh sản: Có thể ảnh hưởng đến quá trình lưu thông máu kinh và gây đau.
Ngoài ra, đặt dụng cụ tử cung cũng có thể khiến một số phụ nữ bị đau bụng kinh, đặc biệt trong những tháng đầu sau đặt.
Những cách giúp giảm đau bụng kinh tại nhà
Với những trường hợp đau bụng kinh mức độ nhẹ hoặc vừa, chị em có thể áp dụng một số biện pháp sau:
Chườm ấm vùng bụng dưới: Sử dụng túi chườm hoặc bình nước ấm bọc khăn đặt lên vùng bụng dưới có thể giúp thư giãn cơ và giảm cảm giác co thắt. Cần chú ý nhiệt độ vừa phải, tránh để vật nóng tiếp xúc trực tiếp với da gây bỏng.
Vận động nhẹ nhàng: Đi bộ, tập yoga hoặc các bài tập giãn cơ phù hợp có thể giúp cơ thể thư giãn và cải thiện cảm giác khó chịu. Không nhất thiết phải nằm nghỉ hoàn toàn nếu sức khỏe cho phép.
Nghỉ ngơi và ngủ đủ giấc: Duy trì thời gian nghỉ ngơi hợp lý, tránh căng thẳng kéo dài giúp cơ thể thích nghi tốt hơn với những thay đổi trong chu kỳ kinh nguyệt.
Ăn uống cân đối, uống đủ nước: Nên duy trì chế độ ăn đa dạng, đủ chất, hạn chế rượu bia và các chất kích thích nếu khiến cơ thể khó chịu hơn trong kỳ kinh. Không có cơ sở để khẳng định việc ăn đồ lạnh hoặc uống ít nước là nguyên nhân trực tiếp gây đau bụng kinh.
Sử dụng thuốc giảm đau khi cần thiết: Một số thuốc chống viêm không steroid (NSAIDs) như ibuprofen hoặc naproxen có thể giúp giảm đau do ức chế quá trình sản xuất prostaglandin. Thuốc thường có hiệu quả tốt hơn khi được sử dụng ngay khi bắt đầu xuất hiện cơn đau hoặc theo hướng dẫn của bác sĩ.
Tuy nhiên, nhóm thuốc này không phù hợp với tất cả mọi người, đặc biệt là người có tiền sử viêm loét hoặc xuất huyết tiêu hóa, bệnh thận, dị ứng thuốc hoặc một số bệnh lý khác. Vì vậy, chị em không nên tự ý dùng thuốc kéo dài hoặc phối hợp nhiều loại thuốc giảm đau khi chưa được tư vấn.
Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể cân nhắc phương pháp điều trị nội tiết, chẳng hạn thuốc tránh thai nội tiết, để kiểm soát đau bụng kinh. Việc lựa chọn thuốc cần căn cứ vào tình trạng sức khỏe, nhu cầu tránh thai và kế hoạch sinh con của từng người.
Khi nào đau bụng kinh là dấu hiệu cần đi khám?
Không phải mọi trường hợp đau bụng kinh đều là biểu hiện bệnh lý. Tuy nhiên, chị em không nên chủ quan nếu gặp những dấu hiệu sau:
- Cơn đau ngày càng dữ dội hoặc tăng lên qua các chu kỳ kinh nguyệt.
- Đau bụng kinh ảnh hưởng đến sinh hoạt, học tập và công việc.
- Đau xuất hiện nhiều ngày trước kỳ kinh, kéo dài sau khi hết kinh hoặc đau cả ngoài kỳ kinh.
- Kinh nguyệt ra nhiều bất thường, kéo dài hoặc chu kỳ thay đổi rõ rệt.
- Đau khi quan hệ tình dục, khi đi tiểu hoặc đại tiện, đặc biệt trong những ngày hành kinh.
- Sử dụng thuốc giảm đau nhưng không cải thiện.
Nếu xuất hiện đau bụng đột ngột dữ dội, choáng, ngất hoặc ra máu nhiều bất thường, cần đến cơ sở y tế để được đánh giá khẩn cấp.
Đau bụng kinh kéo dài, ngày càng nghiêm trọng có thể là dấu hiệu của các bệnh lý như lạc nội mạc tử cung, lạc tuyến cơ tử cung hoặc u xơ tử cung. Việc thăm khám phụ khoa, siêu âm và thực hiện các kiểm tra cần thiết sẽ giúp bác sĩ tìm nguyên nhân, từ đó lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp.
Đau bụng kinh không nên được xem là điều phụ nữ buộc phải chịu đựng mỗi tháng. Chủ động theo dõi chu kỳ, nhận biết những thay đổi bất thường và thăm khám khi cần thiết là cách thiết thực để bảo vệ sức khỏe sinh sản và nâng cao chất lượng cuộc sống.
Mọi nhu cầu thăm khám xin liên hệ:
Bệnh viện Phụ Sản Hà Nội
Tổng đài đặt khám: 1900 6922
Địa chỉ:
• Số 929 La Thành, Phường Láng, Hà Nội
• Số 38 Cảm Hội, Phường Hai Bà Trưng, Hà Nội
• Số 10 Quang Trung, Phường Hà Đông, Hà Nội
• Số 88–90 Lê Lợi, Phường Hà Đông, Hà Nội
Thu Linh - Phòng Truyền thông